JPMorgan'dan küresel gıda krizi uyarısı

JPMorgan, gübre arzındaki sıkıntılar, Hürmüz Boğazı'ndaki kesintiler ve olası güçlü El Niño etkisinin birleşmesiyle gelecek yıl küresel ölçekte ciddi bir gıda arzı krizinin ortaya çıkabileceği uyarısında bulundu. Banka, küresel gıda enflasyonunun 2026'nın ilk yarısındaki yüzde 2,8 seviyesinden 2027'nin ilk yarısında yüzde 5'e yükselmesini bekliyor. Londra merkezli kıdemli küresel ekonomist Nora Szentivanyi liderliğindeki ekip tarafından hazırlanan "Food Security Is National Security: A Compounding Storm" başlıklı raporda, küresel gıda güvenliğinin görünümünü belirleyen 5 temel unsur "War, Weather, Warehousing, Water and Waste", yani savaş, hava koşulları, depolama, su ve israf olarak sıralandı. JPMorgan, COVID-19'dan bu yana art arda yaşanan şokların gıda üretim kapasitesini aşındırdığını ve fiyat baskılarının 2027'ye taşındığını belirtti. Szentivanyi, gıda enflasyonu döngüsünün 2027'nin ilk yarısı boyunca baskı yaratmasının beklendiğini kaydetti. Gübre fiyatları en kritik risklerden biri Raporda en yakın vadeli kırılganlıklardan biri olarak gübre arzı öne çıkarıldı. Hürmüz Boğazı'ndaki kesintilerin ve yaklaşan güçlü El Niño'nun gübre ve gıda fiyatları üzerindeki baskıyı artırdığı belirtildi. Enerji ve gübre arzındaki sınırlamaların tarımsal üretim maliyetlerini yükselttiği, bunun da ürün maliyetleri üzerinden perakende gıda fiyatlarına yansıyabileceği ifade edildi. JPMorgan'a göre tarımsal etkiler okyanus sıcaklıklarındaki zirveyi 6 ila 12 ay gecikmeyle takip ediyor. Bu yıl yaşanan enerji şokunun, güçlü bir El Niño'nun enflasyonist etkisini yaklaşık iki katına çıkarabileceği değerlendiriliyor. Buna göre El Niño'nun küresel gıda tüketici fiyatları üzerindeki tarihsel yaklaşık 0,7 yüzde puanlık etkisi, mevcut enerji koşulları altında yaklaşık 1,5 yüzde puana ulaşabilir. Gıda enflasyonu manşet enflasyona 0,6 puan ekleyebilir JPMorgan, küresel gıda enflasyonunun 2027'nin ilk yarısında yıllıklandırılmış olarak yüzde 5'e ulaşmasının manşet enflasyona yaklaşık 0,6 yüzde puan ekleyebileceğini ve yıl genelindeki dezenflasyon sürecini 0,3 puan yavaşlatabileceğini öngörüyor. Risklerin özellikle Güney ve Güneydoğu Asya'da pirinç, şeker ve kahve; Batı Afrika'da kakao ile Doğu ve Güney Afrika'nın bazı bölgelerinde yoğunlaştığı belirtildi. Szentivanyi, El Niño'nun en büyük etkisinin gelişmekte olan ekonomiler üzerinde görülebileceğini belirtti. Raporda Hindistan, Kolombiya, Endonezya, Brezilya, Tayvan ve Kore, gıda enflasyonuna karşı en hassas ekonomiler arasında gösterildi. Çin stokları artırıyor Raporda Çin'in gıda, gübre, enerji ve sanayi metalleri stoklarını artırdığına da dikkat çekildi. Batılı ülkelerin stratejik petrol rezervleri bulunmasına karşın anlamlı büyüklükte bir gübre tamponuna sahip olmadığı belirtildi. Hürmüz Boğazı'ndaki kesintilerin sürmesi, tarımsal koşulların bozulması ve ihracat kontrollerinin yaygınlaşması halinde bir sonraki enflasyon şokunun enerji fiyatlarından ziyade gıda fiyatları üzerinden ortaya çıkabileceği değerlendirildi. Küresel açlık göstergelerinde son dönemde kısmi iyileşme görülmesine rağmen 2025'te yaklaşık 645 milyon kişinin açlıkla karşı karşıya kaldığı, 2,1 milyar kişinin ise orta veya ciddi düzeyde gıda güvensizliği yaşadığı belirtildi. Bu sayı dünya nüfusunun yüzde 25,8'ine karşılık geliyor.