Orta Doğu çatışması küresel büyümeyi Kovid-19'dan bu yana en düşük seviyeye çekiyor

Orta Doğu'daki çatışmanın, yükselen enerji fiyatları, hızlanan enflasyon ve artan borçlanma maliyetleri nedeniyle küresel büyümeyi Kovid-19 salgınının başlangıcından bu yana en düşük seviyeye indirmesi bekleniyor. Dünya Bankası Grubu'nun son Küresel Ekonomik Beklentiler raporuna göre küresel büyümenin 2025'teki yüzde 2,9 seviyesinden 2026'da yüzde 2,5'e yavaşlaması öngörülüyor. Ocak ayına kıyasla ekonomilerin üçte ikisine ilişkin tahminler aşağı yönlü revize edildi. Küresel büyümenin 2027'de yüzde 2,8'e yükselmesi, ancak 2010'lu yıllar ortalamasının 0,4 puan altında kalması bekleniyor. Raporda, gelişmekte olan ekonomilerde zayıf büyümenin, gelişmiş ekonomilerin gelir seviyelerine yakınsama sürecini durdurduğu belirtildi. Çin ve Hindistan dışındaki gelişmekte olan ekonomilerin, 2028 itibarıyla kişi başına gelir farkını kapatma konusunda yaklaşık 10 yıl boyunca ilerleme sağlayamamış olacağı ifade edildi. Dünya Bankası Grubu Başkanı Ajay Banga, gelişmekte olan ülkelerin son 10 yılda bir dizi zorlukla karşılaştığını belirterek, mevcut şoka yanıt olarak ihtiyaç duyulan yerlere likidite sağlandığını ve baskıların derinleşmesi halinde ek finansman, garantiler ve özel sektör çözümlerinin hazır olduğunu söyledi. Rapora göre Hürmüz Boğazı'nın kapanması enerji piyasalarını ciddi şekilde aksattı. En ağır kesintilerin temmuz ayında azalacağı varsayımıyla Brent petrol fiyatlarının 2026'da varil başına ortalama 94 dolar olması bekleniyor. Bu seviye, 2025'in yüzde 36 üzerinde bulunuyor. Gübre fiyatlarında da bu yıl belirgin artış öngörülürken, bunun gıda fiyatları üzerinde zincirleme etkiler yaratacağı tahmin ediliyor. Bu baskıların küresel enflasyonu 2025'teki yüzde 3,3 seviyesinden 2026'da yüzde 4,0'a yükseltmesi bekleniyor. Aşağı yönlü risklerin ise belirgin olduğu vurgulanıyor. Enerji arzındaki kesintilerin mevcut varsayımlardan daha ağır olması ve ciddi finansal stresle birleşmesi halinde küresel büyüme 2026'da yüzde 1,3'e kadar düşebilir, enflasyon ise yüzde 4,4'e çıkabilir. Gelişmekte olan ekonomilerde büyümenin 2025'teki yüzde 4,4 seviyesinden 2026'da salgın sonrası en düşük seviye olan yüzde 3,6'ya gerilemesi, 2027'de ise yüzde 4,2'ye toparlanması bekleniyor. Çatışmadan doğrudan etkilenen Körfez ekonomilerinde büyümenin 2025'teki yüzde 3,9 seviyesinden 2026'da sıfıra yakın düzeye düşeceği tahmin ediliyor. Bu ekonomilerde büyümenin, ticaretin toparlanması ve yeniden inşa harcamalarının başlamasıyla 2027-2028 döneminde yaklaşık yüzde 5'e yükselmesi öngörülüyor. Dünya Bankası Grubu, Orta Doğu'daki çatışmaya yanıt olarak mevcut araçlar üzerinden 25 milyar doları önceden düzenlenmiş finansman olmak üzere 50-60 milyar dolara kadar kaynağı hemen kullanıma sunuyor. Çatışma ve ekonomik etkilerinin sürmesi halinde destek, 15 ay içinde 80-100 milyar dolara çıkarılabilecek. Rapora göre Güney Asya 2026'da en güçlü büyüyen bölge olacak, ancak büyümesi 2025'teki yüzde 7'den 2026'da yüzde 6,3'e yavaşlayacak. Sahra Altı Afrika'da da büyüme yavaşlarken, en büyük baskı gübre arzındaki sıkıntılar ve fiyat artışları nedeniyle yüksek gıda fiyatları dahil enflasyondan geliyor. Raporda ayrıca gelişmekte olan ekonomilerde kamu borcunun 2010'dan bu yana GSYH'nin yüzde 40'ının altından yüzde 70'in üzerine çıktığı belirtildi. Gelişmekte olan ekonomilerin yaklaşık üçte ikisi ve düşük gelirli ülkelerin yaklaşık yüzde 90'ı emtia ihracatçısı konumunda bulunuyor.