Avrupa ülkeleri Hürmüz için İran ve Umman'a ücret ödenmesini kabulleniyor

Bloomberg News'un haberine göre, bazı önde gelen Avrupa ülkeleri, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerin İran ve Umman'a belirli hizmetler karşılığında ücret ödemek zorunda kalabileceği görüşünü benimsemeye başladı. Konuya yakın kaynaklara dayandıralan habere göre, ABD ve İsrail'in İran ile yürüttüğü savaşın ardından boğaz geçişlerinde bir tür hizmet bedeli uygulanması bazı Avrupalı yetkililer tarafından artık kaçınılmaz görülüyor. Bazı Körfez Arap ülkelerinden yetkililerin de özel görüşmelerde benzer bir yaklaşımı paylaştığı ancak bunun hükümetlerinin resmî tutumunu yansıtmadığı belirtildi. Ülkelerin kabul edebileceği ücretin türü ve miktarı henüz netleşmedi. ABD ve Körfez ülkeleri ise İran ile Umman'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçişler için herhangi bir ücret uygulayamayacağını savunmayı sürdürüyor. İtirazların odağında uluslararası deniz hukukuna uyum ve böyle bir uygulamanın diğer ülkelerin farklı su yollarında benzer ücretler talep etmesine yol açabilecek bir emsal oluşturması bulunuyor. Avrupa ülkeleri, ek maliyet ihtimalini kabul etmeye yaklaşırken İran ve Umman'dan gemilere milliyetlerine göre ayrımcılık yapılmamasını istedi. İngiltere ve Fransa'nın da aralarında bulunduğu Avrupa ülkeleri, Hürmüz Boğazı'ndaki mayınların temizlenmesine yardımcı olacak uluslararası bir deniz koalisyonu kurulması için girişimlerini sürdürüyor. Koalisyonun bölgeye konuşlandırılmasının, kalıcı bir barış anlaşmasına yönelik müzakerelerde ilerleme sağlanmasına bağlı olduğu ifade edildi. Bahreyn hükümeti ise gemilerden ücret veya geçiş bedeli alınmasını kabul etmediğini açıkladı. Bahreyn, uluslararası gemilerin boğazdan serbest ve engelsiz geçişinin bir müzakere konusu değil, uluslararası hukukun gereği olduğunu bildirdi. Umman savaş öncesi düzene dönüşü mümkün görmüyor Umman'ın Avrupalı yetkililere, Hürmüz Boğazı'nda savaş öncesindeki düzene dönülmesinin mümkün olmadığını ilettiği belirtildi. Körfez enerji sevkiyatları açısından kritik öneme sahip boğazdan geçen gemilerden çevre temizliği, seyir güvenliği ve navigasyon hizmetleri kapsamında ücret alınabileceği değerlendiriliyor. Boğazın güney kıyısında bulunan ve hem Batı hem de İran ile yakın ilişkiler yürüten Umman, iki tarafın baskısıyla karşı karşıya bulunuyor. Maskat yönetimi kamuoyuna yaptığı açıklamalarda farklı mesajlar verse de uluslararası deniz hukukuna bağlı kalacağını vurguluyor. Malakka Boğazı modeli inceleniyor Umman'ın çözüm arayışları kapsamında Asya'daki Malakka Boğazı sistemini incelediği belirtildi. Endonezya, Malezya ve Singapur tarafından ortak şekilde yönetilen Malakka Boğazı'nda gemilerden ihtiyaç duyulan navigasyon ve güvenlik hizmetleri için ücret alınabiliyor. Sistemde ayrıca güvenli seyrüsefer amacıyla gönüllü katkıların toplandığı bir fon bulunuyor. Singapur, 2017 yılında bu fonda 10 yıllık dönemde 22 milyon dolar, yıllık ortalama yaklaşık 2,2 milyon dolar toplandığını açıklamıştı. Ummanlı yetkililer, Malakka benzeri bir sistemin ancak bütün Körfez ülkelerinin kabul etmesi halinde uygulanabileceğini değerlendiriyor. Gönüllülük esasına dayalı bir sistemin İran açısından kabul edilebilir olup olmayacağı ise belirsizliğini koruyor.