Vance: İran için 300 milyar dolarlık fonun kaynağı henüz net değil

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile kalıcı ateşkes kapsamında gündeme gelen 300 milyar dolarlık fonun kimler tarafından finanse edileceğini söylemek için müzakerelerin henüz erken aşamada olduğunu belirtti. Beyaz Saray'daki basın toplantısında konuşan Vance, İran'ın tutumunu değiştirmesi halinde Arap dünyasından ve diğer bölgelerden ülkeye yatırım yapma isteğinin yüksek olduğunu söyledi. ABD yönetiminin fona kaynak aktarmayacağını yineleyen Vance, Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerde kamu kurumları ile özel yatırımcıların İran'la çalışmak isteyebileceğini ifade etti. Vance, Emirlik merkezli yatırımcıların İran'da elektrik santrali kurmak istemesi halinde ABD'nin bunu mümkün kılacak yaptırım muafiyetlerini sağlayabileceğini söyledi. Dondurulmuş varlıklar 200 milyar doları aşabilir Vance, İran'ın anlaşma kapsamında erişebileceği dondurulmuş varlıkların toplam miktarını bilmediğini belirtti. Rakamın 100 milyar doların, hatta 200 milyar doların üzerinde olabileceğine ilişkin değerlendirmeler duyduğunu söyledi. Varlıkların büyük bölümünün ABD hesaplarında bulunmadığını belirten Vance, paraların Körfez ülkeleri, Avrupa ve diğer bölgelerdeki bankalarda tutulduğunu ifade etti. Çok sayıda yabancı bankanın sürece dahil olması nedeniyle kesin tutarın belirlenmesinin zor olduğunu kaydetti. 14 maddelik anlaşmada ABD, İran'ın dondurulmuş veya kullanımı kısıtlanmış fon ve varlıklarını tamamen kullanılabilir hale getirmeyi taahhüt ediyor. Ancak bu kaynakların serbest bırakılmasına ilişkin usullerin müzakereler sırasında belirlenmesi gerekiyor. Vance, varlıkların İran'ın anlaşmaya uygun davranmasına ve zenginleştirilmiş nükleer madde stokunu ortadan kaldırmaya yönelik adımlar atmasına bağlı olacağını söyledi. Katar'ın İran'a ait milyarlarca doları serbest bıraktığı yönündeki iddiaları reddeden Vance, bunun ABD'nin onayı ve bilgisi olmadan mümkün olamayacağını belirtti. İsrail'in Lübnan operasyonlarına eleştiri Vance, İsrail'in Lübnan'daki askerî operasyonlarının zaman zaman İran ile müzakerelerde ilerleme sağlanmasını zorlaştırdığını ve bunun Başkan Donald Trump'ta rahatsızlık yarattığını söyledi. Tarafların anlaşmada önemli bir ilerlemeye yaklaştığı sırada Beyrut'taki sivil yerleşimlerde büyük patlamalar yaşanmasının ve Hizbullah'la bağlantısı olmayan kişilerin hayatını kaybetmesinin kabul edilemez olduğunu belirtti. Benzer olayların önlenmesi için İsrail'den daha yakın koordinasyon talep edildiğini ifade etti. Anlaşmanın ilk maddesinin Lübnan dahil tüm cephelerde askerî operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirilmesini öngördüğünü hatırlatan Vance, İsrail'in de bölge için yararlı olan barış sürecine saygı göstermesi gerektiğini söyledi. İsrailli yetkililerin Trump'a yönelik eleştirilerine tepki Vance, İsrail hükümetindeki bazı isimlerin Trump'a kişisel saldırılarda bulunmasından rahatsız olduğunu belirtti. İsrail'in dünyada kalan tek güçlü müttefikine saldırmasının doğru olmayacağını söyleyen Vance, son 3 ayda İsrail'i koruyan savunma silahlarının üçte ikisinin ABD'de üretildiğini ve Amerikan vergi mükelleflerince finanse edildiğini ifade etti. Mutabakat metninin yayımlanma zamanı tartışıldı Vance, Beyaz Saray'ın İran anlaşmasına ilişkin kamuoyu iletişiminin karmaşık olduğu yönündeki eleştirileri reddetti. İran'daki parçalı yapı ve iletişim sorunlarının süreci zaman zaman anlaşılması güç hale getirdiğini söyledi. Pazar günü dijital olarak imzalanan mutabakat metninin ne zaman açıklanacağı konusunda taraflar arasında görüş ayrılığı bulunduğunu belirten Vance, İran'ın metnin cuma gününe kadar yayımlanmamasını istediğini aktardı. ABD tarafının ise demokratik sistemde Amerikan halkının anlaşma metnini görmek istediğini İran'a ilettiğini söyledi. Trump'ın daha sonra çarşamba günü Versailles'daki bir akşam yemeğinde belgenin basılı nüshasını imzaladığı belirtildi.