İran için kurulacak yatırım fonunda taahhütler 150 milyar doları aştı

ABD ile İran arasındaki çerçeve anlaşmada, İran'a yönelik yatırımları teşvik etmek amacıyla 300 milyar dolarlık özel fon kurulması öngörülüyor. Fon için belirlenen tutarın yarısından fazlasına ilişkin finansman taahhüdü şimdiden verildi. Reuters'in haberine göre, "Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Fonu" adı verilmesi planlanan yapı, devlet kaynağı veya hibe içermeyen özel bir yatırım aracı olacak. ABD, Körfez Arap ülkeleri, Asya, Güney Amerika ve Afrika merkezli şirketlerin finansman sağlamayı kabul ettiği bildirildi. Taahhüt edilen yatırımlar enerji, lojistik, imalat ve ulaştırma sektörlerini kapsıyor. Güney Kore, Japonya, Singapur, Malezya ve ABD'den şirketlerin fon için taahhütte bulunduğu, ancak kapsamlı şirket listesinin henüz açıklanmadığı belirtildi. İran'ın başlangıçta savaş zararlarının karşılığı olarak ABD'den 400 milyar dolar talep ettiği, Washington'ın ise bu ödemeyi kabul etmediği aktarıldı. Bunun ardından yatırım fonu fikrinin ortaya çıktığı ifade edildi. Plan kapsamında bölge ülkelerinin kredi teminatı sağlaması, kredi hatları oluşturması veya savaşta zarar gören tesislerin yeniden inşasını doğrudan finanse etmesi öngörülüyor. Mobarakeh Çelik Kompleksi, rafineriler, havalimanları ve çatışmadan etkilenen diğer altyapı tesisleri bu kapsamda yer alıyor. 92 milyondan fazla nüfusa sahip İran, dünyanın kanıtlanmış en büyük ikinci doğal gaz ve dördüncü büyük petrol rezervini barındırıyor. Ülke, son 40 yılda ABD ve uluslararası yaptırımlar nedeniyle önemli düzeyde doğrudan yabancı yatırım çekemedi. Fon, ABD yaptırımlarının kaldırılması ve yurt dışında dondurulan İran devlet varlıklarının serbest bırakılmasına ilişkin görüşmelerden ayrı yürütülecek. Fonun kurulması ve faaliyete geçmesi, nihai anlaşmanın imzalanmasına bağlı olacak. İmzalanacak mutabakatın süreci 60 gün boyunca yapılandırması planlanıyor. Bu dönemde fon yöneticileri, İranlı yetkililer ve yatırımcılarla projelerin kapsamı ve planlaması üzerinde çalışacak. Fonun yönetim biçimi ve kimler tarafından idare edileceği henüz kesinleşmedi. İran'ın fondan yararlanabilmesi için nükleer programını tasfiye etmesi, zenginleştirilmiş madde stokunu ortadan kaldırması ve kapsamlı denetim ile uygulama sistemini kabul etmesi gerekiyor. 60 günlük mutabakat nihai anlaşma niteliği taşımıyor. ABD ve İranlı müzakerecilerin bu süreçte nükleer program, yaptırımlar ve bölgesel güvenlik başlıklarında görüşmeleri sürdürmesi bekleniyor. https://www.reuters.com/business/finance/iran-deal-includes-300-billion-fund-more-than-half-which-already-committed-2026-06-16/