Gelişmekte olan ülkelerin dış borcu rekor kırdı

Gelişmekte olan ülkelerin toplam dış borcu, 2025 yılında yüzde 5,5 artarak 9,4 trilyon dolarla tarihi zirveye ulaştı. Dünya Bankasının Uluslararası Borç Raporu 2026'ya göre dış borçtaki artış, 2021'den bu yana en yüksek hızına ulaşırken, 2022-2024 dönemindeki ortalama artışın yaklaşık dört katı olarak gerçekleşti. Dünya Bankası, uluslararası finansmana erişimin iyileştiğini ancak borçlanma maliyetlerinin yüksek kalmaya devam ettiğini belirtti. Özellikle en yoksul ülkelerde artan borç yükünün temel kalkınma yatırımlarını sınırlama riski taşıdığı vurgulandı. Tahvil ihraçları yüzde 35 artarak 251 milyar dolara çıktı Dış borçtaki yükselişte özel sektör kreditörlerinden sağlanan finansman etkili oldu. Kamu kuruluşlarının uluslararası tahvil ihraçları yaklaşık yüzde 35 artarak 251 milyar dolara ulaştı ve son beş yılın en yüksek seviyesini gördü. Dünya Bankasının Uluslararası Kalkınma Birliğinden (IDA) imtiyazlı finansman almaya uygun ülkelerin dış borcu ise yüzde 8,1 artarak 1,3 trilyon dolara yükseldi. Dünya Bankası Baş İstatistikçisi Haishan Fu, özel kredi akışlarının geri dönmesinin olumlu olduğunu ancak ülkelerin daha fazla borçlanırken daha yüksek maliyetlerle karşılaştığını ve uzun vadeli kalkınmaya daha az kaynak ayırabildiğini söyledi. En yoksul ülkelerin borçlanma faizi 1989'dan bu yana en yüksek seviyede IDA kapsamındaki ülkelerin 2025 yılında özel kreditörlerden sağladıkları yeni finansmanın ortalama faiz oranı yüzde 8,2 ile 1989'dan bu yana en yüksek düzeye çıktı. Yeni tahvil ihraçlarında ortalama faiz yüzde 9,4 oldu. Bu ülkelerin resmi ve özel kreditörlere ödediği faiz oranları arasındaki fark, 2016'daki 3,4 puandan 2025'te 5,5 puana yükseldi. Dünya Bankasının Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankasından (IBRD) yalnızca imtiyazlı olmayan kredi alabilen ülkelerin yeni tahvil faizleri ise yüzde 5,8'den yüzde 5,5'e geriledi. Borç geri ödemeleri 1,4 trilyon dolara yükseldi Düşük ve orta gelirli ülkelerin 2025 yılında gerçekleştirdiği anapara ve faiz ödemeleri yüzde 1,9 artarak 1,4 trilyon dolara ulaştı. Böylece borç servisindeki yıllık artış beşinci yılına girdi. Tahvil sahiplerine yapılan ödemeler, yeni tahvil ihraçlarıyla finanse edilen borç geri alımları ve erken ödemelerin de etkisiyle 363 milyar dolara yükseldi. Gelişmekte olan ülkeler, 2022-2025 döneminde yeni finansman olarak aldıklarından 436 milyar dolar daha fazla borç servisi ödemesi gerçekleştirdi. Bununla birlikte uzun vadeli borç akışları, 2024 yılındaki 118 milyar dolarlık net çıkıştan 2025'te 45 milyar dolarlık net girişe döndü. Doların değer kaybı borç stokunu da yükseltti Dünya Bankası, kamu ve kamu garantili dış borçtaki 303 milyar dolarlık artışın dörtte birinden fazlasının doların değer kaybından kaynaklandığını bildirdi. Doların zayıflaması, diğer para birimleri cinsinden borçların dolar karşılığını yükseltti. Bazı büyük imtiyazlı kredi kullanıcılarında bu etki, yapılan anapara ödemelerini aşarak borç stokunun artmasına neden oldu.