Avrupa'da emeklilik sistemi krizi derinleşiyor: Artan borç ve yaşlanan nüfus hükümetleri zorluyor

Avrupa'da yaşlanan nüfus ve artan kamu borçları, uzun yıllardır devlet güvencesiyle sürdürülen emeklilik sistemlerinin finansmanını giderek zorlaştırıyor.   WSJ'nin haberine göre, özellikle Fransa'da emeklilik harcamalarının bütçe üzerindeki yükü artarken, hükümetler emeklilik yaşının yükseltilmesi ve harcamaların azaltılması konusunda baskı altında bulunuyor. Uzmanlar, çalışan nüfusun emeklilere oranla azalmasının kamu borçlanmasını artırdığını ve savunma, altyapı ile eğitim yatırımlarına ayrılabilecek kaynakları sınırladığını belirtiyor. Fransa'da kamu borcu 3,6 trilyon euroya ulaştı Fransa'da kamu borcu bu yıl 3,6 trilyon euroya yükseldi. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un göreve geldiği 2017 yılında bu tutar 2,2 trilyon euro seviyesindeydi. Hükümetin yakın tarihli raporuna göre Eğitim Bakanlığı bütçesinin yaklaşık üçte biri emekli kamu görevlilerinin aylıklarının ödenmesine ayrılıyor. İçişleri Bakanlığında ise emeklilik ödemeleri toplam harcamaların yüzde 30'unu oluşturuyor. Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsü Kıdemli Araştırmacısı Jacob Kirkegaard, Fransa'nın emeklilik sisteminde büyüyen açığı ele almadan gerekli bütçe konsolidasyonunu gerçekleştiremeyeceğini söyledi. Fransa Maliye Bakanı: Emeklilik yaşının yükseltilmesi kaçınılmaz Fransa Maliye Bakanı Roland Lescure, yasal emeklilik yaşının yükseltilmesinin matematiksel olarak kaçınılmaz olduğunu belirtti. Ülkede yasal emeklilik yaşı 62 ile 64 arasında değişirken, Macron'un 2023 yılında emeklilik yaşını kademeli olarak 62'den 64'e yükseltmeye yönelik reformu geniş çaplı protestolara yol açmıştı. Söz konusu reform daha sonra askıya alındı. Aralık ayında finans sektöründeki işini kaybeden 61 yaşındaki Marie Caron, emekli aylığı almaya 63 yaşında başlayabileceğini, tam emeklilik hakkı için ise 66 yaşına kadar beklemesi gerektiğini belirtti. Caron, yıl boyunca katıldığı yedi iş görüşmesinden sonuç alamadığını söyledi. Fransa, İtalya ve İspanya'da maaşların yüzde 74-82'si emeklilikte karşılanıyor Avrupa'da emeklilik sistemleri üç temel model altında farklılaşıyor. Fransa, İtalya ve İspanya'da çalışanların ödediği primler doğrudan mevcut emeklilerin aylıklarını finanse ediyor. Bu ülkelerde devlet emeklilik ödemeleri, çalışanların önceki kazançlarının yüzde 74 ila yüzde 82'sini karşılıyor. Emeklilik sigortası primleri Fransa'da brüt ücretlerin yüzde 27'sini, İtalya'da ise yüzde 33'ünü aşıyor. 2010-2015 dönemindeki Euro Bölgesi borç krizi sırasında İtalya, İspanya, Yunanistan ve Portekiz emeklilik sistemlerinde değişikliklere gitmişti. İtalya 2011'de emeklilik yaşını 67'ye yükseltirken, Yunanistan emekli aylıklarında yüzde 40'a varan kesintiler uygulamıştı. Kuzey Avrupa'da fon birikimine dayalı sistem öne çıkıyor Danimarka, Hollanda ve İsveç'te temel devlet emekliliği, iş yeri emeklilik fonlarıyla destekleniyor. Bu ülkelerde emeklilik fonlarının toplam varlıkları gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 100 ila yüzde 200'ü arasında değişiyor. Danimarka'da emeklilik yaşı yasal olarak yaşam beklentisine bağlanırken, genç kuşaklar için 2070 civarında 74 yaşın üzerine çıkması öngörülüyor. Almanya emeklilik sistemine yılda 110 milyar eurodan fazla kaynak aktarıyor Almanya ve İngiltere ise iki model arasında yer alıyor. İngiltere'de düşük tutarlı sabit devlet emekliliği, otomatik katılımlı özel emeklilik fonlarıyla destekleniyor. Almanya'da emeklilik sistemi çalışanların primlerine dayanıyor ancak aylık ödemelere üst sınır uygulanıyor. Ayrıca çalışanların emeklilere oranı kötüleştikçe emekli aylıklarındaki artışı yavaşlatan otomatik bir mekanizma bulunuyor. Emeklilik yaşı 67 olmasına rağmen Almanya, sistemdeki finansman açığını kapatmak için yılda 110 milyar euronun üzerinde kaynak ayırıyor. Bu tutar federal bütçenin yaklaşık beşte birini oluşturuyor. Fransa ve İtalya'da emeklilik finansmanı alanı 2030'da tükenebilir Ekonomistler Burkhard Heer, Vito Polito ve Michael R. Wickens tarafından 2023'te yapılan araştırmaya göre, hükümetlerin vergi gelirlerini olumsuz etkilemeden emeklilik sistemini finanse etmek için kullanabilecekleri ek kapasite ABD ve İngiltere'de yüzde 40'ın üzerindeyken, Fransa ve İtalya'da yüzde 10'un altında bulunuyor. Araştırmada Fransa ve İtalya için bu kapasitenin 2030 yılına kadar sıfıra gerileyebileceği öngörüldü. Emeklilik sistemini fon birikimine dayalı modele dönüştürmenin de önemli maliyetler içerdiği belirtildi. Fransa'da mevcut çalışanların primlerinin yeni yatırım fonlarına aktarılması, bugünkü emeklilere yapılacak ödemelerin finansmanını zorlaştırarak on milyarlarca euroluk ek borçlanma ihtiyacı doğurabilir.