Ukrayna'da güçlü hasada rağmen ihracat ablukası çiftçileri gelecek yıl ekimden caydırıyor

Ukrayna'da hasat güçlü seyrederken Karadeniz'deki ihracat ablukası çiftçileri sıkıştırıyor. Aksaklık gelecekteki üretimi de tehdit ediyor. Çiftçiler mısır ve arpa ekimini azaltıp lojistik açıdan daha az maruz kalan yağlı tohumlara ve niş ürünlere yöneliyor. Ukrayna'da tahıl ve yağlı tohum üretiminin bu yıl 80 milyon tondan 85 milyon tona çıkması bekleniyor. Depolar dolu, ihracat durdu Ukrayna ve Rusya'daki depolar, normalde Avrupa, Orta Doğu, Asya ve Afrika'ya gönderilecek milyonlarca ton ürünle dolu. Rusya'nın Karadeniz'deki hedeflere yönelik İHA ve füze saldırıları yaz boyunca ve sonbaharda yoğunlaştı, bu da ticari gemilerin sigortalanmasını imkânsız hale getirdi. Kiev'in misilleme saldırıları nedeniyle Rus ihracatı da takılı kaldı. Ekim ayında da ölümcül Karadeniz saldırıları sürerken, Türkiye'nin küresel gıda güvenliği riskine karşı arabuluculuk çabalarını artırmasına rağmen ateşkes ihtimali zayıf görünüyor. Ukrayna'nın temel tarım ürünü ihracatının yaklaşık yüzde 90'ı genellikle Karadeniz üzerinden yapılıyor. Ağustosta tahıl ve baklagil ihracatı yıllık bazda yaklaşık yüzde 58 düşüşle 981 bin ton oldu. Çiftçiler zararda, ekim planları değişiyor Odesa bölgesinde 11 yıldır çeşitli ürünler yetiştiren çiftçi Oleksandr Chumak, tahılının yaklaşık yüzde 80'inin şu anda kârla satılamadığını ve nakitinin tükendiğini söyledi. Chumak gelecek yıl ekimi önemli ölçüde azaltacağını, mısır ve arpadan tamamen kaçınacağını, küresel ölçekte sıkışan gübreye daha az ihtiyaç duyan ürünlere yöneleceğini belirtti. Ukrayna Tarım Konseyi Başkanı Andrii Dykun, çiftçilerin vergi ve arazi kirasını ödeyemediğini, yalnızca kolza ve ayçiçeği tohumunun satılabildiğini ancak bu hacmin de yetersiz kaldığını söyledi. Dykun, depolar dolu kalırsa baharda tarımsal faaliyette bulunmanın anlamsız olacağını ifade etti. Ukrayna'nın en büyük bankası PrivatBank, haziran-ağustos döneminde tarım işletmelerine 1,53 milyar hrivnya (34,2 milyon dolar) işletme sermayesi kredisi kullandırdı. Geçen yılın aynı döneminde bu tutar 718 milyon hrivnyaydı. Küçük ve orta ölçekli üreticiler bankanın tarım kredi portföyünün yüzde 70'ini oluşturuyor. Bankanın üst yöneticisi Yevhen Zaihraiev, bazı üreticilerin nakit akışını korumak için ürünlerini daha düşük fiyatlardan erken sattığını, depolama imkânı olanların ise daha iyi fiyatlar beklentisiyle satışı ertelediğini söyledi. Zaihraiev, önceki sezondan devreden stokların depolama altyapısı ve lojistik üzerinde baskı yarattığını belirtti. Küresel arz riski iki yönlü BM'ye göre Ukrayna ve Rusya, savaş öncesi yıllarda dünya ayçiçeği yağının yarısından fazlasını, arpanın yaklaşık beşte birini ve buğdayın yüzde 14'ünü karşılıyordu. Ukrayna aynı zamanda dünyanın en büyük mısır üreticilerinden biri ve Çin ile Avrupa Birliği en büyük alıcıları arasında yer alıyor. Avrupa'da mısır hasadının özellikle zayıf olması ve ithalat ihtiyacının artması bekleniyor. ABD'de de mısır rekoltesi daha zayıf. Kanada, Avustralya ve Arjantin'deki daha iyi buğday ve arpa hasadı ile Orta Doğu ve Kuzey Afrika'daki iyi verim şimdilik etkiyi hafifletiyor. Ablukanın sürmesi Rusya ve Ukrayna dışındaki emtia fiyatlarını destekliyor. Expana'dan Benoit Fayaud'ya göre Karadeniz limanlarının yeniden açılması ucuz arz dalgası yaratarak piyasayı hızla ve çok az uyarıyla tersine çevirebilir. Fayaud, iki ülkenin ihracatını yeniden başlatacak bir anlaşmanın diğer kaynaklardaki tahıl fiyatlarını birkaç düzine dolar düşürebileceğini söyledi. Alternatif rotalar sınırlı Rusya ve Ukrayna içindeki buğday, arpa ve yağlı tohum fiyatları çok düştüğü için demiryolu, karayolu ve nehir üzerinden alternatif rota arayışı hızlandı. Fayaud bu rotaların iki ülke için de zor ve yavaş olduğunu belirtti. Polonya ve Romanya, kendi ürünlerine yönelik talebi bozacak bir arz fazlası endişesiyle tahılın kendi topraklarından geçişine geçici de olsa direniyor. Tuna Nehri üzerindeki rota düşük su seviyeleri nedeniyle aksıyor ve Ukrayna'yı terk eden önemli bir köprü hasar gördü. Baltık ülkeleri ile Gürcistan üzerinden Orta Doğu ve Orta Asya'ya kara yoluyla ihracat seçenekleri ise olağan akışın yalnızca küçük bir bölümünü karşılayabiliyor. Dykun, fiyatlama açısından Karadeniz rotalarının alternatifi olmadığını vurguladı. Batı sınırındaki çiftçiler için bile Karadeniz limanları üzerinden satışın AB'ye sınırdan satışa göre daha kârlı olduğunu söyleyen Dykun, Karadeniz limanları olmadan sistemin işlemeyeceğini ifade etti.