BIS'ten yapay zeka uyarısı: Borçla büyüyen yatırım dalgası finansal risk yaratıyor
Zeynep Çelik · Per 10.09.2026 09:12
Uluslararası Ödemeler Bankası Başkanı Pablo Hernandez de Cos, yapay zekanın hızlı yükselişinin yeni finansal istikrar riskleri oluşturduğunu ve altyapı yatırımlarının küresel ekonomik koşulları etkile...
Uluslararası Ödemeler Bankası Başkanı Pablo Hernandez de Cos, yapay zekanın hızlı yükselişinin yeni finansal istikrar riskleri oluşturduğunu ve altyapı yatırımlarının küresel ekonomik koşulları etkileyebilecek büyüklüğe ulaştığını söyledi. Hernandez de Cos, dünyanın en büyük beş teknoloji şirketinin 2025 ve 2026 yıllarında yapay zekaya toplam 1 trilyon doların üzerinde yatırım yapmasının beklendiğini belirtti. Yapay zekanın vaatlerinin gerçek olduğunu belirten Hernandez de Cos, teknolojinin uzun vadeli etkisinin politika tercihlerine, beceri ve altyapı yatırımlarına ve elde edilen faydaların ne ölçüde geniş kesimlere yayıldığına bağlı olacağını ifade etti. Finansmanda borç ve özel kredi payı artıyor Hernandez de Cos, yapay zeka yatırımlarının şirket karlarından ziyade giderek daha fazla borçlanma ve özel kredi yoluyla finanse edildiğini bildirdi. Finansmanın önemli bölümünün "şeffaf olmayan ve birbiriyle bağlantılı" yapılardan oluşmasının yakından izlenmesi gerektiğini söyledi. Yüksek şirket değerlemeleri, piyasadaki yoğunlaşma ve şeffaf olmayan finansman yapılarının, şirket karlarının beklentileri karşılamaması halinde kırılganlık yaratabileceği uyarısında bulundu. Yapay zeka yatırım dalgasının zorunlu olarak bir krize yol açacağını söylemediğini vurgulayan Hernandez de Cos, mevcut yatırımların ölçeği ve hızı ile beklenen ticari getirilerin ağırlığının ihtiyatlı olunmasını gerektirdiğini belirtti. Süreci demiryolu yatırımları dönemi ve internet şirketlerindeki dotcom yükselişi gibi geçmiş yatırım dalgalarıyla karşılaştırdı. Merkez bankalarının işi zorlaşacak BIS Başkanı, yapay zekanın merkez bankalarının para politikası görevlerini değiştirmediğini ancak talep, arz ve finansal piyasaları aynı anda etkilemesi nedeniyle ekonomilerin yorumlanmasını zorlaştırdığını ifade etti. Mevcut tahminlere göre yapay zeka, benimsenme hızı ile iş gücü ve sermayenin ne kadar etkin yönlendirildiğine bağlı olarak toplam faktör verimliliğindeki yıllık büyümeyi yaklaşık 0,5 puan artırabilir. Araştırmalar, üretken yapay zekanın kodlama, danışmanlık ve profesyonel yazım gibi belirli görevlerde verimliliği yüzde 10 ile yüzde 65 arasında artırabildiğine işaret ediyor. Ancak bu kazanımların ekonomi genelindeki verimlilik artışına ne ölçüde dönüşeceği belirsizliğini koruyor. Ticaret akımları ve istihdam da değişiyor Yapay zeka tedarik zinciriyle güçlü bağlantıları bulunan Güney Kore, Singapur, Malezya ve Tayvan, yapay zeka çipleri ile ekipmanlarında yükselen ihracat fiyatlarından fayda sağladı. Gelişmiş ekonomilerin büyük hizmet sektörleri ve teknolojiyi kullanmaya daha hazır olmaları nedeniyle ilk aşamada daha fazla kazanç sağlaması bekleniyor. Hernandez de Cos, dijital kamu altyapısının Hindistan'a gelişmiş ülkelerle arasındaki farkı azaltmak için gerçek bir fırsat sunduğunu belirtti. Yapay zekanın çalışanların verimliliğini artırırken rutin zihinsel görevlerin yerini alabileceğini söyleyen Hernandez de Cos, istihdam kayıplarının şimdilik sınırlı olduğunu ancak müşteri hizmetleri, programlama ve idari görevlerde ilk işaretlerin ortaya çıktığını kaydetti. Bu nedenle çalışanların yeniden eğitilmesi ve yeni beceriler kazanmasının giderek daha önemli hale geldiğini vurguladı.