Çin G20 bildirisini engelledi: Ticaret fazlası ve Hürmüz'de uzlaşmazlık

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin'in dev ticaret fazlası üzerindeki anlaşmazlık nedeniyle G20'nin ortak bildiri yayımlamasını engellediğini açıkladı. Kuzey Carolina'nın Asheville kentinde düzenlenen maliye bakanları ve merkez bankası başkanları toplantısının ardından konuşan Bessent, dünyanın en büyük ve sürdürülemez cari işlemler fazlasına sahip ülkesi olarak nitelendirdiği Çin'in muhalif taraf olduğunu belirtti. Bessent, piyasa dışı ekonomilerin ucuz ihracatı bitmeyen bir kaynak gibi dışarı akıtmasının sürdürülebilir olmadığını söyledi. Bildiri yerine "başkanlık açıklaması" Rusya'nın 2022'deki Ukrayna işgali sonrasında olağan hâle geldiği üzere, geleneksel ortak bildiri yerine dönem başkanlığı adına bir açıklama yayımlandı. ABD Hazine Bakanlığı tarafından paylaşılan açıklamada, aşırı ve kalıcı dış fazla veren ülkelerin iç tüketimi kısıtlayan ve büyümede ihracata aşırı bağımlılığa yol açan çarpıklıkları gidermesi gerektiği kaydedildi. Bu politikaların küresel, bölgesel ve yerel piyasalarda zararlı yayılma etkileri yarattığı ve ekonomik bağımlılığı artırdığı vurgulandı. Bessent, G20 üyelerinden 19'unun başkanlık açıklamasını desteklediğini bildirdi. Açıklamaya göre Çin özellikle Hürmüz Boğazı'ndan gemilerin serbest geçişi, ticaret dengesizliklerini incelemek üzere bir görev gücü kurulması, IMF'nin ticaret dengesizliklerini izleme yetkileri ve borç yeniden yapılandırmasına ilişkin hükümleri içeren paragraflara itiraz etti. ABD ve Avrupalı yetkililere göre Pekin, "piyasa dışı politikalar" ifadesine karşı çıktı; enerji, gıda, gübre ve kritik mineraller için küresel tedarik zincirlerinin sorunsuz işlemesine yönelik maddelere de itiraz etti. Çin ayrıca "kritik mineraller" ifadesinin yer almasına ve IMF ile OECD'nin veri kalitesini artırma çağrılarına direndi. Kıdemli bir Avrupalı yetkili, durumu küresel ekonomi için kaybedilmiş bir fırsat olarak değerlendirdi. Yetkililere göre Çin, Hürmüz Boğazı'nda öngörülebilir seyrüsefere ilişkin bölüme, egemenlik iddiasında bulunduğu Tayvan Boğazı ve Güney Çin Denizi açısından doğuracağı sonuçlar nedeniyle karşı çıktı. Yüksek borçlu ülkelere yönelik "Ortak Çerçeve" ile dayanışma ifadesi de Pekin'in itiraz ettiği başlıklar arasında yer aldı. Çin'in ticaret fazlası 1,2 trilyon dolar Çin, 2025'te 2024'e kıyasla yüzde 20 artışla 1,2 trilyon dolarlık rekor ticaret fazlası verdi. Bureau of Economic Analysis verilerine göre ABD'nin geçen yıl Çin'e karşı ticaret açığı yaklaşık 200 milyar dolar oldu. AB verilerine göre Çin'in birlikle ticaret fazlası 2025'te 360 milyar euroya yükseldi. Anlaşmazlık, Başkan Xi Jinping'in Başkan Donald Trump ile zirve için Washington'a yapacağı ziyaretten üç hafta, G20 liderlerinin Miami'deki yıllık zirvesinden ise üç ay önce yaşandı. Yapay zeka ve İran başlıkları Bessent, G20'de Çinli temsilcilerle yapay zeka konusunda sınırlı temaslarda bulunduğunu, başlıca muhatabı Başbakan Yardımcısı He Lifeng'in toplantıda yer almadığını belirtti. Hazine Bakanı, yapay zekaya yönelik sermaye harcaması dalgasını verimlilik artışının öncüsü olarak gördüğünü ve bunun güçlü şekilde dezenflasyonist etki yaratacağını, faydalarının önümüzdeki altı ay içinde görülmeye başlanabileceğini söyledi. Geçen hafta İran'ı yaptırımlarla ekonomik olarak daha fazla izole etme planlarını duyuran Bessent, G20'de müttefikler, Rusya ve İran petrolünün yüzde 90'ını satın alan Çin ile olası ekonomik adımları görüştüğünü aktardı. ABD ile Çin'in Hürmüz Boğazı'nın açık tutulmasının önemi konusunda hemfikir olduğunu belirten Bessent, pazartesi ve salı günü karşılıklı saldırıların yaşandığı İran'dan önümüzdeki günlerde yeni saldırılar gelebileceğini, ancak Tahran'ın bir anlaşmaya hazır olacağını ifade etti.