ABD İran'a karşı yeniden "maksimum baskı" stratejisine yöneldi

ABD'nin İran'a karşı yaklaşık altı aydır sürdürdüğü askeri operasyonların Tahran yönetimini geri adım atmaya zorlamaması üzerine Trump yönetiminin ağırlığı yeniden ekonomik yaptırımlar ve deniz ablukasına verdiği bildirildi. Washington'ın yaklaşımı, Donald Trump'ın ilk başkanlık döneminde "Maksimum Baskı" olarak adlandırdığı stratejiye dönüş anlamına geliyor. Bu kapsamda ABD, İran'ın petrol ihracatını ve finansmana erişimini daha da zorlaştırmayı hedefliyor. ABD'nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Mike Waltz, Hazine Bakanı Scott Bessent liderliğinde yürütülen "Operation Economic Fury" kapsamında İran ekonomisine ağır baskı uygulandığını söyledi. Trump da İran ekonomisindeki yüksek enflasyon ve finansman sorunlarını gerekçe göstererek askeri baskıyı şimdilik daha düşük profilde tuttuklarını ifade etti. ABD, 2018'den bu yana İran'a yaklaşık 2 bin 200 yeni yaptırım uyguladı. Bunların yaklaşık 350'sinin Bessent dönemindeki yeni ekonomik baskı kampanyası kapsamında getirildiği belirtiliyor. Buna karşın analistler, yaptırımların İran'ın nükleer programından veya Hürmüz Boğazı üzerindeki tutumundan vazgeçmesini sağlayacağı konusunda temkinli. ABD'nin onlarca yıldır İran'a yaptırım uygulamasına rağmen Tahran yönetiminde anlamlı bir siyasi değişiklik yaratamadığına dikkat çekiliyor. Washington'ın baskıyı artırmak için önündeki seçeneklerden biri, İran petrolünün en büyük alıcıları olan Çin ve Hindistan'a yönelik ikincil yaptırımları genişletmek. Çin'in İran'ın petrol ihracatının yüzde 90'dan fazlasını aldığı belirtiliyor. ABD şimdiye kadar bazı küçük Çin rafinerileri ve İran petrol ticaretine aracılık eden şirketleri yaptırım listesine aldı ancak işlemleri finanse eden büyük Çin bankalarını doğrudan hedef almaktan kaçındı. Büyük Çin finans kuruluşlarına yaptırım uygulanmasının İran'ın petrol gelirlerini daha ciddi biçimde azaltabileceği ancak bunun Washington ile Pekin arasında yeni bir gerilim cephesi açabileceği değerlendiriliyor. Bu nedenle Trump yönetiminin ekonomik baskıyı ne ölçüde artırabileceği, İran üzerindeki etkinin yanı sıra Çin ve Hindistan ile ilişkiler açısından da kritik görülüyor.