İran, ABD öncülüğündeki bölgesel güvenlik diyaloğunu eleştirdi

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Bahreyn'de düzenlenen ve Hürmüz Boğazı'nın ele alındığı ABD öncülüğündeki bölgesel güvenlik toplantısına tepki gösterdi. Garibabadi, Hürmüz Boğazı'nın ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın değil, İran'ın yetki alanında bulunduğunu belirterek, Bahreyn'de gerçekleştirilen askeri zirvenin Basra Körfezi için hukuki düzen ve güvenlik tesis edemeyeceğini ifade etti. Bölgesel güvenliğin ABD'nin askeri şemsiyesi altında sağlanamayacağını savunan Garibabadi, bunun ancak dış müdahalelerin sona ermesi, ABD'nin bölgeden çekilmesi, ülkelerin egemenliğine saygı gösterilmesi ve yeni jeopolitik gerçeklerin kabul edilmesiyle mümkün olacağını kaydetti. Açıklama, ABD'nin Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Lübnan ve Suriye'nin de aralarında bulunduğu 12 ülkeden üst düzey askeri yetkililerin Bahreyn'de bir araya geldiğini duyurmasının ardından geldi. Toplantıya katılan ülkelerin, Hürmüz Boğazı üzerinden ticaretin serbest akışına yönelik taahhütlerini yinelediği bildirildi. Öte yandan İran ile ABD arasındaki mutabakata ilişkin teknik görüşmeler Katar'ın başkenti Doha'da tamamlandı. Garibabadi, İran heyetinin arabulucu ülkeler Katar ve Pakistan ile 2 tur görüşme gerçekleştirdiğini söyledi. İlk görüşme, ABD-İran Mutabakat Zaptı kapsamında oluşturulan 4 yapıdan biri olan İzleme ve Uygulama Çalışma Grubu çerçevesinde yapıldı. İran heyeti, tüm cephelerde savaşın sona ermesini öngören mutabakatın 1. maddesi kapsamında ABD'nin yükümlülüklerini ihlal ettiğini gündeme getirdi. Görüşmede ayrıca ABD'nin bölgedeki askeri ekipman ve güçlerini artırdığına ilişkin haberler ile ABD'li yetkililerin tehditkâr ve müdahaleci açıklamaları ele alındı. Taraflar, 1 gün içinde doğrudan iletişim kanalı kurulmasına ve mutabakatın eksikliklerinin resmi olarak kayıt altına alınarak incelenmesine karar verdi. Katar yetkilileri ve Katar Merkez Bankası ile yapılan ikinci toplantıda ise İran'a ait yaklaşık 6 milyar dolarlık dondurulmuş fonun serbest bırakılması görüşüldü. Garibabadi, ilk 6 milyar doların bir bölümünün maliyetine ilişkin konuların ele alındığını ve İran'ın fonları beyan ettiği ihtiyaçlar doğrultusunda mal alımında kullanması konusunda anlaşmaya varıldığını belirtti. Eski ABD'li diplomat Gordon Gray ise Katar'daki dolaylı görüşmelerin olumlu bir adım olduğunu söyledi. Gray, tarafların ateşkesin sürmesini ve bir anlaşmaya ulaşılmasını istediğinin görüldüğünü ifade etti. Gray'e göre ABD'nin öncelikli hedefi Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması olurken, İran açısından en acil konu yaptırımların hafifletilmesi olarak öne çıkıyor.