IRNA: Düşmanlıklara son verme muhtırasının yedi temel başlığı

İran resmi haber ajansı IRNA, İran ile ABD arasında müzakere edilen düşmanlıklara son verme muhtırasının yedi temel başlığını ayrıntılı biçimde yayımladı. Muhtıraya göre Hürmüz Boğazı'nın yönetimi ABD'ye devredilmeyecek ve ABD'ye bu konuda herhangi bir rol tanınmayacak. İran, boğaz üzerindeki yönetim yetkisini devretme konusunda hiçbir taahhüt üstlenmedi. Boğazın geleceğine ilişkin düzenlemelerin İran ile Umman arasında diyalog ve ortak kararlar yoluyla bölgesel düzeyde çözüme kavuşturulması öngörülüyor. Taraflar arasında yürütülen görüşmelerde bazı konularda ilerleme sağlansa da, kritik başlıklarda henüz mutabakata varılamadı. Toplantının ardından yapılan değerlendirmelerde, özellikle çözüm bekleyen maddelerin sürecin bundan sonraki seyrini belirleyeceği ifade edildi. Nükleer dosya: Mevcut muhtıra kapsamında nükleer alanda herhangi bir anlaşmaya varılmayacak ve İran yeni bir taahhüt üstlenmeyecek. İran'ın barışçıl nükleer programının çerçevesi muhtıranın imzalanmasının ardından da korunacak. Nükleer müzakereler imzadan itibaren 60 gün içinde başlatılacak olup bu süreçte uranyum zenginleştirme hakkı ve zenginleştirilmiş malzemelerin İran'da tutulması meseleleri nihai anlaşmaya dahil edilmek üzere masaya taşınacak. Hürmüz Boğazı: İran, muhtıra kapsamında boğazın yönetimini devretme konusunda herhangi bir taahhüt üstlenmeyecek. ABD'nin boğazın gelecekteki yönetiminde hiçbir rolü olmayacak; bu mesele İran'ın inisiyatifi çerçevesinde bölge ülkeleri arasında ele alınacak ve Tahran konuyu Umman ile doğrudan ikili görüşmelerle çözüme kavuşturacak. Tüm cephelerde savaşın sona erdirilmesi: Muhtıranın temel amacı bölgedeki tüm cephelerde savaşı sona erdirmek. Metin, Lübnan dahil tüm cepheler ile İran'a yönelik savaşın bitirilmesini öngörüyor. ABD, İsrail'i Lübnan'daki savaşı sona erdirmeye zorlamayı taahhüt ediyor. Bazı medya haberlerinde yer alan "ateşkesin uzatılması" ifadesi muhtıranın mevcut metninde yer almıyor; metin, tüm cephelerde kesin bir sona işaret ediyor. Dondurulmuş varlıklar: Muhtıranın imzalanmasıyla eş zamanlı ve müzakereler süresince İran varlıklarının serbest bırakılmasına yönelik net bir süreç öngörülüyor. Buna göre varlıkların bir kısmı imzanın ardından derhal, kalanı ise müzakereler sürecinde kademeli olarak serbest bırakılacak. Savaş tazminatı: ABD ve İsrail'in saldırılarının İran'a verdiği zararların tazmini muhtırada yer alıyor. Tazminat mekanizması, imzadan sonraki 60 günlük müzakereler çerçevesinde belirlenecek. Üçüncü taraflardan bu konuda somut güvenceler alındığı belirtiliyor. Yaptırımlar: Tüm yaptırımların kaldırılması talebi 60 günlük nükleer müzakereler kapsamında ele alınacak. Muhtıra metninde yaptırımlara ilişkin kesin bir taahhüt yer almıyor; bu mesele imzanın ardından yürütülecek müzakerelere bırakıldı. Gelecekteki müzakereler: 60 günlük müzakerelerde üç konu ele alınacak: İran'ın barışçıl nükleer programının sürdürülmesi, ABD'nin tek taraflı yaptırımlarının tümüyle kaldırılması ve savaş tazminatı mekanizması. Başka hiçbir konu müzakere gündemine alınmayacak. Nihai anlaşmanın, başarılı müzakerelerin ardından belirli bir takvim çerçevesinde adım adım hayata geçirilmesi planlanıyor.