Dünya gıda fiyatları yükseldi, şekerde yüzde 11,9'luk sıçrama

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün gıda fiyat endeksi, tüm ürün gruplarında artış yaşanan ağustos ayında şeker fiyatlarının öncülüğünde yükseldi. FAO Gıda Fiyat Endeksi, ağustosta revize edilen temmuz seviyesine göre 2,5 puan ve yüzde 1,9 artarak 133,3 puana çıktı. Endeks geçen yılın aynı döneminin 3,3 puan ve yüzde 2,5 üzerinde gerçekleşirken Mart 2022'de ulaştığı zirvenin 26,9 puan ve yüzde 16,8 altında kaldı. Tahıl fiyatları Mayıs 2024'ten bu yana zirvede FAO Tahıl Fiyat Endeksi, temmuza göre yüzde 2,2 artarak 116,3 puana yükseldi ve Mayıs 2024'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Başlıca tahıl ürünlerinin uluslararası fiyatları; güçlü talep, önemli üretim bölgelerindeki hava koşullarına ilişkin endişeler ve Karadeniz üzerinden yapılan ihracattaki belirsizlik nedeniyle arttı. Dünya buğday fiyatları aylık yüzde 2,6 yükselirken geçen yılın aynı döneminin yüzde 15 üzerinde gerçekleşti. Karadeniz'de ihracat lojistiğinde süren aksaklıklar, sıcak ve kurak hava nedeniyle Avrupa'nın bazı bölgelerinde üretim beklentilerinin düşmesi ve zayıflayan dolar fiyatları destekledi. Mısır fiyatları, ABD'nin bazı üretim bölgelerindeki verim endişeleri ve uzun süren sıcaklık ile kuraklığın Avrupa Birliği'ndeki üretim beklentilerini kötüleştirmesi nedeniyle aylık yüzde 2,5 arttı. Etanol ve yem sektörlerinden gelen güçlü talep, Ukrayna'nın ihracatındaki aksaklıklar ve Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının ardından girdi tedarikine ilişkin endişeler de fiyatları destekledi. Sorgum fiyatları yüzde 3,9, arpa fiyatları yüzde 2,6 ve pirinç fiyatları yüzde 0,5 yükseldi. Bitkisel yağ fiyatları dört yılın zirvesine yaklaştı FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi, ağustosta yüzde 0,6 artışla 196,9 puana çıktı. Üçüncü ay üst üste yükselen endeks, Haziran 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Palm ve soya yağı fiyatlarındaki artış, ayçiçeği ve kolza yağı fiyatlarındaki düşüşü aştı. Palm yağı fiyatları güçlü küresel ithalat talebi ve El Niño bağlantılı hava koşullarının Güneydoğu Asya'daki üretimi etkileyebileceği endişeleriyle yükseldi. Güney Amerika kaynaklı soya yağı fiyatları güçlü ihracat talebiyle yüksek kalırken ABD'deki fiyatlar biyoyakıt politikalarına ilişkin belirsizlik nedeniyle sınırlı geriledi. Ayçiçeği ve kolza yağı fiyatları ise zayıf ithalat talebi ve 2026-2027 sezonunda arzın bol olacağı beklentisiyle düştü. Et ve süt ürünlerinde artış FAO Et Fiyat Endeksi, ağustosta yüzde 1 artarak 127,9 puana yükseldi ve geçen yılki seviyesine yaklaştı. Kanatlı, domuz ve koyun eti fiyatlarındaki artış, sığır eti fiyatlarındaki düşüşle kısmen dengelendi. FAO Süt Ürünleri Fiyat Endeksi ise dört aylık düşüşün ardından ilk kez yükseldi. Endeks temmuza göre yüzde 2,3 artışla 119,2 puana çıkarken geçen yılın aynı döneminin yüzde 21,7 altında kaldı. Yağsız süt tozu fiyatları yüzde 3, tam yağlı süt tozu fiyatları yüzde 2,4 ve peynir fiyatları yüzde 2,7 arttı. Tereyağı fiyatları ise temmuz ayına göre büyük ölçüde değişmedi. Şeker fiyatları yüzde 11,9 arttı Ağustos ayındaki yükselişe şeker fiyatları öncülük etti. FAO Şeker Fiyat Endeksi, temmuza göre 11,3 puan ve yüzde 11,9 artarak 106,4 puana ulaştı. Böylece endeks Haziran 2025'ten bu yana en yüksek seviyesini gördü. Fiyat artışında 2026-2027 dönemindeki küresel şeker arzına ilişkin endişeler etkili oldu. Kalıcı sıcak ve kurak hava, ekim alanlarının azalmasının beklendiği Avrupa Birliği'nde şeker pancarı verim tahminlerinin aşağı çekilmesine yol açtı. El Niño bağlantılı hava koşullarının Asya'daki önemli üretici ülkelerin görünümünü etkilemesi ve Brezilya'nın Orta-Güney bölgesindeki şeker üretiminin azalması da arz beklentilerini sıkılaştırdı. Hindistan'ın gümrüksüz ham şeker ithalatı açıklaması da uluslararası ş şeker fiyatlarındaki yükselişe katkı sağladı.