SPK yatırım fonu rehberini güncelledi: Serbest fonlara yeni sınırlar, murabaha işlemine olanak ve para piyasasına yeni kurallar

  Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 28 Ağustos 2026 tarih ve 52/1589 sayılı Kurul Kararı ile Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber'de kapsamlı değişiklikler yaptı. Söz konusu düzenlemeler; serbest fonlar, repo-ters repo işlemleri, murabaha uygulamaları, portföy yönetimine ilişkin esaslar ve TEFAS platformuna dair önemli yenilikler içeriyor. Yeni düzenlemelerin büyük bölümü 29 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girerken, bir kısmı için aşamalı uyum takvimleri belirlendi. Serbest fon sayısına portföy yöneticisi sınırı Yeni düzenlemeyle birlikte, bir portföy yönetim şirketinin kurucusu olduğu serbest şemsiye fona bağlı olarak ihraç edebileceği serbest fon sayısı —özel fonlar dahil— istihdam edilen portföy yöneticisi sayısıyla sınırlandırıldı. Bu düzenleme 29 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girdi; söz konusu tarihi itibarıyla sonuçlandırılmamış serbest fon katılma payı ihraç, serbest fona dönüşüm ve serbest fon devir başvuruları ile bu tarihten sonra yapılan başvurulara uygulanacak. Mevcut durumda belirlenen limiti aşan sayıda serbest fon ihraç etmiş olan portföy yönetim şirketlerinin en geç 30 Haziran 2029 tarihine kadar uyum sağlaması zorunlu tutuldu. Aynı zamanda, yönetilen aylık ortalama kolektif portföy büyüklüğünün yüzde 50'sinden fazlasının serbest fonlara ait büyüklükten oluşması halinde, kurucunun çıkarılmış sermayesini yüzde 10 oranında nakit artırma talebini en geç 20 iş günü içinde Kurul'a iletmesi zorunlu hale getirildi. Bu yükümlülük kapsamındaki ilk kontrol 2026 yılı hesap dönemi sonu itibarıyla yapılacak; yükümlülük ise faaliyet yetki belgesinin alınmasını takip eden ikinci yılın hesap dönemi sonundan itibaren başlayacak. Repo-ters repo işlemlerinde merkezi takas zorunluluğu ve yeni teminat kuralları Fonların borsada gerçekleştirdiği kesin alım-satım ve repo-ters repo işlemlerinin Takasbank'ın merkezi karşı taraf veya merkezi takas sürecine dahil edilmesi zorunlu kılındı; taahhütlü işlemler ise Takasbank'ın merkezi takas hizmeti verdiği sürece dahil edilecek. Bu hükmün tamamı 31 Aralık 2026 tarihinde, fon bazında takasa ilişkin kısmı ise 31 Aralık 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Borsa dışı repo-ters repo işlemleri için kapsamlı yeni şartlar getirildi. Buna göre taraflar arasında asgari unsurları Takasbank tarafından belirlenen yazılı bir çerçeve sözleşme yapılması zorunlu olacak; sözleşme eki belgeler işlem gerçekleşmeden önce portföy saklayıcısına iletilecek. İşleme konu finansal araçların Takasbank veya Takasbank muhabirleri nezdinde fon adına açılmış hesaplarda depo edilmesi de şart koşuldu. Ters repo işlemlerinde teminata esas toplam değerin dönüş tutarının yüzde 105'inden az olamayacağı belirlendi; Repo-Ters Repo Tebliği'nin ilgili bentlerinde belirtilen varlıkların işleme konu edilmesi halinde bu oran yüzde 100 olarak uygulanacak. Borsa dışı repo işlemlerine konu edilecek ortaklık payları bakımından ise yalnızca BIST 30 Endeksi'ne dahil payların işleme dahil edilebileceği hükmü getirildi. İşleme konu finansal araçların her durumda en az üçte birinin Repo-Ters Repo Tebliği kapsamındaki varlıklardan, en az üçte birinin de BIST 30 Endeksi paylarından oluşması zorunlu tutuldu. Bu koşullara uyum takvimi de kademeli olarak belirlendi: 29 Ağustos-31 Ekim 2026 döneminde en az üçte bir, 1-30 Kasım 2026 döneminde en az üçte iki oranında uyum sağlanması, 31 Aralık 2026 itibarıyla ise tam uyuma ulaşılması öngörülüyor. Serbest fonların portföylerinde yer alan, repo yapılabilecek varlıkların rayiç değerinin en fazla yüzde 20'sine kadar borsada ve/veya borsa dışında repo yapılabilmesine olanak tanındı. Aynı şekilde fon portföy değerinin en fazla yüzde 20'sine kadar borsa dışı ters repo sözleşmeleri ve/veya vaad sözleşmeleri portföye dahil edilebilecek. Söz konusu sınırı aşan pozisyonlar üst limit olarak kabul edildi; bu tutarların da aynı kademeli takvime uygun biçimde azaltılarak 31 Aralık 2026'ya kadar tam uyum sağlanması zorunlu tutuluyor. İlişkili taraflarla borsa dışı işlem yasağı da düzenlemeye eklendi. Buna göre fonlar, kurucunun gerçek kişi ilişkili tarafları veya bunların yatırımcısı olduğu fonlarla borsa dışında repo-ters repo işlemi gerçekleştiremeyecek ve vaad sözleşmelerine taraf olamayacak. Karşı tarafın tüzel kişi ilişkili taraf olması durumunda ise işlem büyüklüğü fon portföy değerinin yüzde 10'unu aşamayacak. Portföyde murabaha işlemine olanak tanındı Rehber'e eklenen yeni maddeyle serbest fonlar dahil tüm fonların murabaha işlemi gerçekleştirebileceği hükmü getirildi. Murabaha işlemleri, fon türüne bağlı olarak belirlenen katılma hesabı ve vadeli mevduata ilişkin yatırım sınırlamalarına uygun biçimde; ters murabaha işlemleri ise Fon Tebliği'nin belirlediği azami yüzde 10'luk borçlanma işlem sınırlaması kapsamında portföylere dahil edilebilecek. Murabaha işlemlerine yalnızca fon portföyüne dahil edilebilecek varlıkların konu edilebileceği de düzenlemeye yansıtıldı. Serbest fonlara yönelik kamuyu aydınlatma ve diğer esaslar Serbest fonların kamuyu aydınlatma yükümlülükleri de yeniden düzenlendi. Buna ek olarak yurt içi organize para piyasası işlemleri ile serbest fonların Takasbank Para Piyasası işlemlerine ilişkin yeni bir madde Rehber'e eklendi. Fonların ortaklık paylarıyla ilgili gerçekleştirdiği işlemlere dair esaslar da güncellendi. Satılacak katılma payı adedine ilişkin üst limit belirlenmesi ile fon katılma paylarının satış başlangıç tarihine dair esaslar yeniden çerçevelendi. TEFAS üzerinden alım satıma ilişkin düzenlemelere de değişiklikler getirildi. Fonlara ilişkin diğer açıklamalar başlığı altında ise kamuyu aydınlatmaya yönelik ek bir madde Rehber'e ilave edildi.