Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi yürürlüğe girdi: Sanayiye karbon izni ve tahsisat yükümlülüğü geliyor

  Türkiye'nin Emisyon Ticaret Sistemi'ne ilişkin usul ve esasları belirleyen yönetmelik Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanmasının yanı sıra emisyon tahsisatlarının alınıp satılacağı ulusal karbon piyasasının çerçevesi oluşturuldu. Yönetmeliğe göre Emisyon Ticaret Sistemi, yıllık emisyonu 50 bin ton CO2 eşdeğerinin üzerinde olan Kategori B ve Kategori C tesisleri kapsayacak. Okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi tesisleri belirli faaliyetleri bakımından ETS dışında tutulurken, bu tesislerin emisyonlarını izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri devam edecek. Emisyon izni zorunlu olacak ETS kapsamındaki işletmelerin sera gazı emisyonuna yol açan faaliyetlerini sürdürebilmeleri için İklim Değişikliği Başkanlığı'ndan sera gazı emisyon izni almaları zorunlu olacak. İzinler beş yıl geçerli olacak ve sürenin dolmasından en az altı ay önce yenileme başvurusu yapılacak. İklim Kanunu'nun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ETS kapsamına girecek işletmelere emisyon izni almak için üç yıllık geçiş süresi tanındı. Karbon Piyasası Kurulu bu süreyi gerekli görmesi halinde iki yıla kadar uzatabilecek. Karbon tahsisatları alınıp satılacak Sistem kapsamında işletmelerin salabileceği toplam sera gazı miktarı bir üst sınırla belirlenecek. Tahsisatlar İşlem Kayıt Sistemi'nde ihraç edilecek; bir bölümü ücretsiz dağıtılabilecek, kalan kısmı ise birincil piyasada ihale yoluyla satılabilecek. Ücretsiz tahsisatlarda tesislerin üretim seviyesi ve emisyon yoğunluğu esas alınacak. İşletmeler, doğrulanmış yıllık sera gazı emisyonlarına karşılık gelen tahsisatları takip eden yükümlülük yılının kasım ayının son iş gününe kadar teslim etmek zorunda olacak. Yükümlülüğünü yerine getirmeyen işletmeler için hem ilave tahsisat teslim zorunluluğu hem de İklim Kanunu kapsamında yaptırımlar uygulanacak. EPİAŞ karbon piyasasını işletecek ETS piyasasının işletmecisi Enerji Piyasaları İşletme AŞ (EPİAŞ) olacak. Tahsisatlar birincil piyasanın yanı sıra sürekli ticaret yöntemiyle çalışan ikincil piyasalarda da alınıp satılabilecek. Fiyatlarda aşırı dalgalanmayı önlemek amacıyla piyasa istikrar rezervi kurulacak; gerektiğinde tahsisatların sonraki yıllara taşınması veya gelecek dönem tahsisatlarının kullanılması gibi esneklik mekanizmaları uygulanabilecek. Karbon Piyasası Kurulu gerektiğinde asgari ve azami tahsisat fiyat aralıkları belirleyebilecek. ETS piyasasının işleyişine ilişkin ayrıntılı esaslar ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve SPK ile koordineli biçimde EPDK tarafından belirlenecek. Cezalar 12,5 milyon TL'ye kadar çıkıyor Yönetmelikte yükümlülüklerini yerine getirmeyen tesisler için idari para cezaları da ayrıntılı şekilde düzenlendi. Doğrulanmış sera gazı emisyon raporunu süresinde sunmayanlara tesisin büyüklüğüne göre 627 bin 450 TL ile 6 milyon 274 bin 500 TL arasında ceza uygulanacak. ETS kapsamındaki işletmeler için bu cezalar iki katına çıkacak. Sera gazı emisyon izni olmadan faaliyet gösteren veya süresi bitmiş ya da iptal edilmiş izinle faaliyetini sürdüren tesislerde ise cezalar 1 milyon 254 bin 900 TL'den başlayarak 12 milyon 549 bin TL'ye kadar ulaşabilecek. Türkiye ETS'ye pilot dönemle başlayacak Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi ilk etapta pilot uygulama dönemiyle başlayacak. Pilot dönemin kapsamı, süresi ve uygulama esasları Karbon Piyasası Kurulu tarafından belirlenecek. Pilot kapsamdaki işletmelerin ilk İzleme Metodolojisi Planlarını yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden itibaren iki ay içinde sunması gerekecek. Yönetmelik 27 Ağustos 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. Böylece Türkiye'de sera gazı emisyonlarına ekonomik bir maliyet yükleyen ve şirketlerin karbon tahsisatı alıp satabilmesine imkan veren ulusal karbon piyasasının hukuki altyapısı oluşturulmuş oldu.