Palantir’in 22 Maddelik Manifestosu
Elif Demir · Paz 26.04.2026 13:05
Palantir'in manifestosu, Batı’nın geleceği için yumuşak gücün artık yeterli olmadığını, yapay zeka ve savunma teknolojilerinde üstünlüğün şart olduğunu ve ilgili şirketlerin bu hedefe ulaşmayı bir vatani borç olarak görmesi gerektiğini vurguluyor.
ABD’li veri ve savunma teknolojisi şirketi Palantir Technologies, CEO’su Alexander Karp ve yönetici Nicholas Zamiska’nın kitabından derlenen 22 maddelik bir “manifesto” yayımlayarak teknoloji dünyasında yoğun tartışma başlattı.
“The Technological Republic” adlı eserden özetlenen metin, Silicon Valley’nin ABD savunmasına daha aktif katılması gerektiğini savunurken, yapay zekâ tabanlı silah sistemlerinin kaçınılmaz olduğunu ve bu teknolojilerin geliştirilmesinde ABD’nin öncü olması gerektiğini vurguluyor.
Manifesto, teknoloji şirketlerinin “ulusal savunmada ahlaki bir sorumluluğu” olduğunu ileri sürerken, yazılımın gelecekte askeri güç dengelerinin merkezine yerleşeceğini öne sürüyor.
Metinde ayrıca, gönüllü askerlik sisteminin yeniden değerlendirilmesi ve toplumun “ulusal hizmet” gibi daha geniş yük paylaşımı modellerini tartışması gerektiği ifade ediliyor.
Bazı maddeler, modern Batı toplumlarının kültürel yönelimlerine ilişkin eleştiriler de içeriyor. Metin, bazı kültürlerin ilerleme ürettiğini, bazılarının ise “daha az üretken” olduğunu öne süren ifadeler nedeniyle eleştiri topladı.
Geniş tepki ve eleştiriler
Manifesto, teknoloji çevreleri, akademisyenler ve politik yorumcular arasında geniş yankı uyandırdı. Eleştirmenler metni, teknoloji şirketlerinin devlet politikaları ve askeri stratejiyle aşırı iç içe geçmesinin bir işareti olarak değerlendiriyor.
Bazı yorumcular, metnin yapay zekâ tabanlı silahların yaygınlaşmasını meşrulaştırdığını ve bunun küresel güvenlik risklerini artırabileceğini savunuyor.
Palantir Technologies ise daha önce de ABD savunma kurumlarıyla yakın çalışmaları ve veri analiz sistemleriyle gündeme gelmişti.
Şirketten konuya ilişkin yapılan açıklamada, metnin “Batı’nın güvenlik ve teknolojik rekabet gücüne dair bir çerçeve sunmayı amaçladığı” ifade edildi.
Aşağıda 22 maddenin sade ve anlaşılır Türkçe çevirisi var:
1. Silikon Vadisi, yükselişini mümkün kılan ülkeye karşı ahlaki bir borç taşır. Mühendislik elitinin ülkenin savunmasına aktif olarak katılma yükümlülüğü vardır.
2. Uygulamaların (apps) tiranlığına karşı isyan etmeliyiz. iPhone en büyük icatlarımızdan biri olabilir ama aynı zamanda mümkün olanı sınırlayan bir nesneye dönüşmüş olabilir.
3. Ücretsiz e-posta yeterli değildir. Bir medeniyetin ya da elit sınıfın çöküşü ancak ekonomik büyüme ve güvenlik üretebildiği sürece affedilir.
4. Yumuşak gücün sınırları ortaya çıktı. Demokratik toplumların ayakta kalması sadece moral değerlerle değil, sert güçle mümkündür. Bu güç bu yüzyılda yazılım üzerine kurulacak.
5. Yapay zekâ silahlarının yapılıp yapılmayacağı değil, kimin yapacağı ve hangi amaçla yapacağı önemlidir. Rakiplerimiz beklemeyecek, geliştirmeye devam edecek.
6. Ulusal hizmet herkes için bir görev olmalıdır. Gönüllü ordu sisteminden uzaklaşılıp herkesin risk ve maliyeti paylaştığı bir modele geçilmesi düşünülmelidir.
7. Bir ABD Deniz Piyadesi daha iyi bir silah istiyorsa bunu üretmeliyiz; aynı şey yazılım için de geçerli. Hem savaş kararı tartışılabilir hem de sahadaki askere destek olunmalıdır.
8. Kamu görevlileri “rahip” değildir. Devletin kamu çalışanlarına verdiği ücret sistemi, özel sektörde sürdürülebilir olmazdı.
9. Kamu hayatına giren insanlara daha fazla anlayış gösterilmelidir. Sürekli “iptal kültürü” ve affetmeme hali, yanlış liderlerin ortaya çıkmasına yol açabilir.
10. Siyasetin aşırı psikolojikleştirilmesi yanlış bir yoldur. Politikadan kişisel tatmin aramak hayal kırıklığı yaratır.
11. Toplum düşmanlarının yok edilmesini kutlamak yerine durup düşünmeliyiz.
12. Atom çağı bitiyor. Yeni bir caydırıcılık dönemi, yapay zekâ temelli olacak.
13. ABD, tarihte hiçbir ülkenin üretmediği kadar ilerici değerler üretmiştir. Fırsat açısından hâlâ en açık ülkelerden biridir.
14. Amerikan gücü, uzun bir dünya barışı dönemini mümkün kılmıştır. Dünya savaşsız geçen bir dönem yaşamıştır.
15. Almanya ve Japonya’nın II. Dünya Savaşı sonrası askeri olarak sınırlandırılması aşırıya kaçmıştır ve yeniden değerlendirilmelidir.
16. Piyasaların yapmadığı büyük işleri yapmaya çalışanlar takdir edilmelidir. Elon Musk gibi isimlere küçümseyici yaklaşım yanlıştır.
17. Silikon Vadisi, şiddet suçlarının çözümünde rol almalıdır. Politikacılar bu konuda yeterince risk almıyor.
18. Kamuya giren insanların özel hayatlarının aşırı ifşa edilmesi yetenekleri siyasetten uzaklaştırıyor.
19. Kamuda aşırı temkinlilik, hiç anlamlı şey söylememeye yol açar.
20. Dini inanca karşı elit çevrelerdeki hoşgörüsüzlük artırılmamalı, aksine direnilmelidir.
21. Bazı kültürler ilerleme üretmiştir, bazıları daha az üretken olmuştur. Tüm kültürleri eşit görmek eleştiriyi imkânsız hale getirir.
22. Yüzeysel “her şey kabul edilir” yaklaşımına karşı dikkatli olunmalıdır. “Kapsayıcılık” neyin içine dahil olunduğunu da sorgulamalıdır.
“The Technological Republic” adlı eserden özetlenen metin, Silicon Valley’nin ABD savunmasına daha aktif katılması gerektiğini savunurken, yapay zekâ tabanlı silah sistemlerinin kaçınılmaz olduğunu ve bu teknolojilerin geliştirilmesinde ABD’nin öncü olması gerektiğini vurguluyor.
Manifesto, teknoloji şirketlerinin “ulusal savunmada ahlaki bir sorumluluğu” olduğunu ileri sürerken, yazılımın gelecekte askeri güç dengelerinin merkezine yerleşeceğini öne sürüyor.
Metinde ayrıca, gönüllü askerlik sisteminin yeniden değerlendirilmesi ve toplumun “ulusal hizmet” gibi daha geniş yük paylaşımı modellerini tartışması gerektiği ifade ediliyor.
Bazı maddeler, modern Batı toplumlarının kültürel yönelimlerine ilişkin eleştiriler de içeriyor. Metin, bazı kültürlerin ilerleme ürettiğini, bazılarının ise “daha az üretken” olduğunu öne süren ifadeler nedeniyle eleştiri topladı.
Geniş tepki ve eleştiriler
Manifesto, teknoloji çevreleri, akademisyenler ve politik yorumcular arasında geniş yankı uyandırdı. Eleştirmenler metni, teknoloji şirketlerinin devlet politikaları ve askeri stratejiyle aşırı iç içe geçmesinin bir işareti olarak değerlendiriyor.
Bazı yorumcular, metnin yapay zekâ tabanlı silahların yaygınlaşmasını meşrulaştırdığını ve bunun küresel güvenlik risklerini artırabileceğini savunuyor.
Palantir Technologies ise daha önce de ABD savunma kurumlarıyla yakın çalışmaları ve veri analiz sistemleriyle gündeme gelmişti.
Şirketten konuya ilişkin yapılan açıklamada, metnin “Batı’nın güvenlik ve teknolojik rekabet gücüne dair bir çerçeve sunmayı amaçladığı” ifade edildi.
Aşağıda 22 maddenin sade ve anlaşılır Türkçe çevirisi var:
1. Silikon Vadisi, yükselişini mümkün kılan ülkeye karşı ahlaki bir borç taşır. Mühendislik elitinin ülkenin savunmasına aktif olarak katılma yükümlülüğü vardır.
2. Uygulamaların (apps) tiranlığına karşı isyan etmeliyiz. iPhone en büyük icatlarımızdan biri olabilir ama aynı zamanda mümkün olanı sınırlayan bir nesneye dönüşmüş olabilir.
3. Ücretsiz e-posta yeterli değildir. Bir medeniyetin ya da elit sınıfın çöküşü ancak ekonomik büyüme ve güvenlik üretebildiği sürece affedilir.
4. Yumuşak gücün sınırları ortaya çıktı. Demokratik toplumların ayakta kalması sadece moral değerlerle değil, sert güçle mümkündür. Bu güç bu yüzyılda yazılım üzerine kurulacak.
5. Yapay zekâ silahlarının yapılıp yapılmayacağı değil, kimin yapacağı ve hangi amaçla yapacağı önemlidir. Rakiplerimiz beklemeyecek, geliştirmeye devam edecek.
6. Ulusal hizmet herkes için bir görev olmalıdır. Gönüllü ordu sisteminden uzaklaşılıp herkesin risk ve maliyeti paylaştığı bir modele geçilmesi düşünülmelidir.
7. Bir ABD Deniz Piyadesi daha iyi bir silah istiyorsa bunu üretmeliyiz; aynı şey yazılım için de geçerli. Hem savaş kararı tartışılabilir hem de sahadaki askere destek olunmalıdır.
8. Kamu görevlileri “rahip” değildir. Devletin kamu çalışanlarına verdiği ücret sistemi, özel sektörde sürdürülebilir olmazdı.
9. Kamu hayatına giren insanlara daha fazla anlayış gösterilmelidir. Sürekli “iptal kültürü” ve affetmeme hali, yanlış liderlerin ortaya çıkmasına yol açabilir.
10. Siyasetin aşırı psikolojikleştirilmesi yanlış bir yoldur. Politikadan kişisel tatmin aramak hayal kırıklığı yaratır.
11. Toplum düşmanlarının yok edilmesini kutlamak yerine durup düşünmeliyiz.
12. Atom çağı bitiyor. Yeni bir caydırıcılık dönemi, yapay zekâ temelli olacak.
13. ABD, tarihte hiçbir ülkenin üretmediği kadar ilerici değerler üretmiştir. Fırsat açısından hâlâ en açık ülkelerden biridir.
14. Amerikan gücü, uzun bir dünya barışı dönemini mümkün kılmıştır. Dünya savaşsız geçen bir dönem yaşamıştır.
15. Almanya ve Japonya’nın II. Dünya Savaşı sonrası askeri olarak sınırlandırılması aşırıya kaçmıştır ve yeniden değerlendirilmelidir.
16. Piyasaların yapmadığı büyük işleri yapmaya çalışanlar takdir edilmelidir. Elon Musk gibi isimlere küçümseyici yaklaşım yanlıştır.
17. Silikon Vadisi, şiddet suçlarının çözümünde rol almalıdır. Politikacılar bu konuda yeterince risk almıyor.
18. Kamuya giren insanların özel hayatlarının aşırı ifşa edilmesi yetenekleri siyasetten uzaklaştırıyor.
19. Kamuda aşırı temkinlilik, hiç anlamlı şey söylememeye yol açar.
20. Dini inanca karşı elit çevrelerdeki hoşgörüsüzlük artırılmamalı, aksine direnilmelidir.
21. Bazı kültürler ilerleme üretmiştir, bazıları daha az üretken olmuştur. Tüm kültürleri eşit görmek eleştiriyi imkânsız hale getirir.
22. Yüzeysel “her şey kabul edilir” yaklaşımına karşı dikkatli olunmalıdır. “Kapsayıcılık” neyin içine dahil olunduğunu da sorgulamalıdır.
