Katar'daki ABD-İran görüşmeleri sona erdi, yeni görüşme Ali Hamaney'in cenaze törenlerinden sonra

ABD ve İran heyetleri, çarşamba günü Katar ve Pakistanlı arabulucularla ayrı ayrı gerçekleştirdikleri görüşmelerde ilerleme sağladı ve müzakereleri sürdürme konusunda anlaştı. Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, bir sonraki toplantının İran'ın hayatını kaybeden eski dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in cenaze töreninin ardından mümkün olan en erken tarihte düzenleneceğini açıkladı. Cenaze töreninin cumartesi günü Tahran'da başlaması planlanıyor. ABD'nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner, savaşın kalıcı biçimde sona erdirilmesini amaçlayan görüşmeler için Katar'da bulunurken, İran heyetine başmüzakereci Kazım Garibabadi liderlik etti. Müzakerelerde, üst düzey liderlerin nihai anlaşmaya varmasının önünü açacak geçici denizcilik düzenlemesinin ayrıntıları ele alındı. Ancak Hürmüz Boğazı'nın statüsü ve Lübnan'daki çatışmalar konusundaki önemli görüş ayrılıkları devam etti. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Katar'ın başkenti Doha'da ABD-İran arasındaki dolaylı teknik görüşmelerin tamamlandığını açıkladı. Garibabadi, İran ve ABD heyetleri arasında Doha'da herhangi bir görüşme yapılmadığını vurgulayarak, İran heyetinin temaslarının yalnızca Katar ve Pakistan heyetleriyle üçlü formatta gerçekleştirildiğini belirtti. İranlı bakan yardımcısı, mutabakatın uygulanmasını izlemek üzere oluşturulan izleme grubunun ilk toplantısının yapıldığını kaydetti. Garibabadi, görüşmelerde mutabakat zaptının uygulanma süreci, Lübnan'daki son gelişmeler ve İran'a ait dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması konularının ele alındığını ifade etti. Görüşmelerin zorluğu, çarşamba günü Hürmüz Boğazı'nda bir geminin İran tarafından onaylanmadığı belirtilen bir rotayı kullanırken karaya oturmasıyla bir kez daha ortaya çıktı. İran devlet televizyonu, geminin yabancı bir konteyner gemisi olduğunu bildirdi ancak başka ayrıntı paylaşmadı. İran, stratejik boğaz üzerindeki egemenlik iddiasını sürdürürken, uluslararası toplum Hürmüz Boğazı'nı uzun süredir uluslararası su yolu olarak kabul ediyor. Barış döneminde küresel petrol ve doğal gaz sevkiyatlarının beşte biri bu geçitten gerçekleştiriliyordu. ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a karşı savaşı başlatmasından bu yana Tahran, Hürmüz Boğazı'ndaki geçişleri sınırlandırma kapasitesini önemli bir jeopolitik koz olarak kullandı. Bu durum enerji ve diğer kritik ürünlerin küresel piyasalarında ciddi aksamalara yol açtı. İran ile ABD, geçici anlaşma kapsamında gemilerin 60 gün boyunca ücret ödemeden boğazdan geçmesine izin verilmesi konusunda uzlaştı. Ancak İran, gemilerin rotalarını kontrol etmesi ve daha sonra geçiş ücreti alması gerektiğini savundu. ABD ile birçok Körfez Arap ülkesi ise geçiş ücretlerini kabul etmeyeceklerini bildirdi. Umman ve bir Birleşmiş Milletler kuruluşunun Umman kıyılarına yakın yeni bir rota oluşturma girişimi, geçen hafta sonu Orta Doğu genelinde saldırılara yol açarak gerilimin boyutunu ortaya koydu.