Trump, Hürmüz'de mahsur kalan ticari gemilere yardım planını duyurdu

ABD Başkanı Donald Trump, ABD ile İran arasındaki savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan ticari gemilerin güvenli çıkışı için ABD'nin pazartesi sabahı itibarıyla rehberlik sağlamaya başlayacağını açıkladı. Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, dünyanın birçok ülkesinin Hürmüz Boğazı'nda kilitli kalan gemilerini serbest bırakmak için ABD'den yardım istediğini belirtti. ABD'nin bu ülkelere, gemilerini kısıtlı su yollarından güvenli şekilde çıkarma konusunda rehberlik edeceğini söyledi. Trump'ın "Project Freedom" adını verdiği mekanizmanın, iki üst düzey ABD'li yetkiliye göre ülkeler, sigorta şirketleri ve denizcilik kuruluşlarını kapsayan bir koordinasyon hücresi niteliğinde olduğu belirtildi. Yetkililer, mevcut aşamada ABD Donanması'na ait savaş gemilerinin boğazdan geçecek ticari gemilere fiili eskort sağlamasının planlanmadığını ifade etti. Ancak Avrupalı diplomatlar ve gemi sahipleri, savaş gemisi eskortu olmadan kurulacak bir koordinasyon hücresinin boğazdaki durumu belirgin biçimde değiştirmesinin zor olduğunu savundu. Daha önce Trump'ın NATO müttefiklerinden savaş gemisi göndermelerini istediği ancak bu çağrının karşılıksız kaldığı hatırlatıldı. ABD'li yetkililere göre İran Devrim Muhafızları son dönemde boğaza deniz mayınları yerleştirdi. Yeni plan çerçevesinde bu mayınların yerlerinin tespit edilmesi, güzergah kullanacak gemilerle paylaşılması ve su yolunda en güvenli rotaların belirlenmesi öngörülüyor. ABD'nin bu navigasyon rotalarının tespitine yardımcı olacak bilgi desteği için başka ülkelerin desteğini de aradığı ifade edildi. Trump, sürece herhangi bir müdahale olması halinde bunun "güçlü şekilde" karşılık bulacağını söyledi. Girişimin Orta Doğu saatiyle pazartesi sabahı başlayacağını belirten Trump, bu adımı ABD, Orta Doğu ülkeleri ve özellikle İran adına bir "insani jest" olarak tanımladı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'na göre plan kapsamında 15 bin asker, güdümlü füze destroyerleri, 100'den fazla kara ve deniz konuşlu hava aracı ile insansız platformlar destek unsuru olarak görev yapacak. 28 Şubat'ta başlayan ABD ve İsrail saldırılarının ardından Tahran, küresel petrol ve doğalgaz ticareti açısından kritik önemdeki Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatmıştı. Bunun üzerine Trump yönetimi, İran limanlarına deniz ablukası uygulamaya başladı. Lloyd's List verilerine göre İran saldırıları ve ABD ablukası, boğazdaki gemi trafiğini savaşın başlangıcından bu yana en düşük seviyeye çekti. Savaş öncesinde dünyanın petrol arzının yaklaşık yüzde 20'si bu boğazdan geçiyordu. Boğaz aynı zamanda gübre, alüminyum ve yapay zeka sanayisinde kullanılan helyum gazı taşımacılığı açısından da kritik bir hat olarak görülüyor. İran, çatışmanın başlamasından bu yana boğaz ve çevresinde yaklaşık 25 ticari gemiyi hedef aldı. Pazar günü bir kuru yük gemisinin çok sayıda küçük teknenin saldırısına uğradığı bildirildi. İran'ın küçük saldırı teknelerinden oluşan "Mosquito filosu"nun, Trump'ın İran limanlarına yönelik ablukayı geçici ateşkese rağmen sürdüreceğini açıklamasının ardından yeniden saldırılara başladığı kaydedildi. İran son haftalarda silahlı küçük botlarla 2 ticari gemiye de el koydu. Piyasa tarafında ise planın sorunu çözebileceğine dair şüpheler dile getirildi. Armatörler, brokerlar ve gemi takip şirketleri boğazın iki tarafında yaklaşık 1.600 geminin mahsur kaldığını belirtiyor. Son 5 haftada boğazı geçen sadece 15 geminin, Devrim Muhafızları'nın tam kontrol ettiği kuzey koridorundaki Larak Adası hattını kullandığı ve bu geçişler için gemi başına yaklaşık 2 milyon dolar ücret alındığı ifade ediliyor.