ABD-İran mutabakatının maddeleri netleşmeye başladı

Axios'un elde ettiği bilgilere göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın yakında imzalanacağını söylediği ABD-İran mutabakat zaptı, Hürmüz Boğazı'nın geçiş ücreti olmadan derhal yeniden açılmasını ve İran'a uyuma bağlı yaptırım hafifletilmesi sağlanmasını öngörüyor. Arabulucu ülkelerden bir diplomat ve bir ABD'li yetkiliye dayandırılan habere göre mutabakat, ateşkesi Lübnan dahil olmak üzere 60 gün uzatacak. Bu süre içinde nükleer müzakereler yürütülecek. Metin, İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stoku konusunun ele alınmasına yönelik bir çerçeve içeriyor. Ancak İran'ın nükleer programına ilişkin herhangi bir adım, daha ayrıntılı ikinci bir anlaşmaya bağlı olacak. Arabulucu ülkelerden bir diplomat, ABD ve İran'ın anlaşma metni üzerinde uzlaştığını, ancak anlaşmanın hala nihai onaya ihtiyaç duyduğunu belirtti. Perşembe akşamı itibarıyla anlaşmanın İran tarafında üst düzeylerde onaylandığı, ancak muhtemelen dini lider Mucteba Hamaney tarafından onaylanmadığı ifade edildi. Trump, hafta sonu bir imza töreni beklediğini söyledi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü ise Tahran'ın henüz nihai bir karara varmadığını açıkladı. Son metne göre İran, nükleer programı konusunda bazı taahhütlerde bulunacak. Bunların başında hiçbir zaman nükleer silah edinmemek ve zenginleştirilmiş uranyum konusundaki çıkmazı çözmek geliyor. Üst düzey bir ABD'li yetkili, Trump'ın İran'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumunun ülke içinde Birleşmiş Milletler denetçilerinin gözetiminde seyreltilmesinin seçeneklerden biri olabileceğini kabul ettiğini söyledi. Metne göre Hürmüz Boğazı'nın geçiş ücreti olmadan derhal yeniden açılması ve 30 gün içinde savaş öncesi sevkiyat hacimlerine dönülmesi gerekiyor. Buna karşılık ABD ablukası da kaldırılacak. ABD'li yetkililer daha önce, boğazın yeniden açılmasının ardından İran'a 60 gün boyunca petrol satabilmesi için geçici yaptırım muafiyetleri verileceğini belirtmişti. Yaptırım hafifletmesinin, İran'ın ilk anlaşmaya uyması ve sonraki müzakerelerde "iyi niyet" göstermesi halinde artırılması öngörülüyor. Arabulucu ülkelerden diplomat, yaptırım hafifletilmesi için belirlenmiş bir tarih bulunmadığını ve bunun anlaşmanın uygulanmasına bağlı olacağını söyledi. Metinde, yurt dışında dondurulan milyarlarca dolarlık İran fonlarına ne olacağına ilişkin ayrıntılı bir açıklama bulunup bulunmadığı net değil. İran, herhangi bir ilk anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte hemen bir miktar para alması gerektiğini savunurken, ABD bu fonların uyuma bağlı olarak dilimler halinde serbest bırakılacağını belirtti. ABD, İran ve Katar'ın son günlerde, İran'ın Katar'daki dondurulmuş fonlarının bir bölümüne insani mallar satın almak amacıyla erişmesini sağlayacak bir mekanizmayı görüştüğü bildirildi. Katar ve Pakistan'ın ortak arabuluculuğunda yürütülen anlaşmanın, iki tarafın imzalamayı kabul etmesi halinde "İslamabad anlaşması" olarak adlandırılması bekleniyor. Arabulucu ülkelerden diplomat, taraflarla anlaşmaya son şeklini vermek ve imza töreni için tarih belirlemek üzere çalıştıklarını söyledi.