Çin, yurt dışı yatırımlara yönelik kapsamlı yeni kuralları yürürlüğe koydu

Çin, Çinli yatırımcıları, teknolojiyi, veriyi ve ulusal güvenliği ilgilendiren yurt dışı işlemler üzerindeki denetimi sıkılaştıran kapsamlı yeni kurallar yayımladı. Söz konusu adım, Pekin'in Meta'ya yapay zeka girişimi Manus'u devralma işlemini geri almasını emretmesinden bir ay sonra geldi. Devlet Konseyi (kabine) tarafından yayımlanan kurallar 1 Temmuz'da yürürlüğe girecek. Kuralların en önemli maddelerinden biri, kısıtlı Çin malları, teknolojileri, hizmetleri veya ilgili verilerin ihracatı için izin alınmasını zorunlu kılıyor. Düzenlemeler, Çin'e tamamlanmış yurt dışı işlemleri geri almaya zorlama konusunda ilk kez kapsamlı ve resmileştirilmiş bir yasal dayanak sağlıyor. Bu durum, Çin teknolojisi ve yapay zeka gibi hassas sektörlerdeki küresel yatırımcılar açısından uyum risklerini artırıyor. Çinli yetkililer daha önce Meta-Manus anlaşmasının belirtilmeyen yurt dışı yatırım yasalarını ihlal ettiğini açıklamıştı. Analistler, bu durumun yerli şirketlerin Pekin'in onayı olmaksızın yabancı yatırımcılara hisse devrini caydırdığını belirtmişti. Yapay zekayı ulusal güvenlik açısından kritik ve hassas bir sektör olarak gören Pekin, teknoloji, fikri mülkiyet ve yetenek çıkışlarını kontrol etmeye yönelik çabalarını sürdürüyor. Yeni kurallar, hassas sektörlerde onay alınmaksızın sınır ötesi yetenek transferlerini özel olarak yasaklıyor. Bu düzenleme, Manus'un Meta tarafından devralınmadan önce çalışanlarını ve operasyonlarını Singapur'a kaydırırken yaptığı türden hamleleri hedef alıyor; bu uygulama "Singapur aklama" (Singapore-washing) olarak biliniyor. Kurallar, daha likit yurt dışı sermaye piyasalarında yatırım çekmek ve yoğun iç rekabetten kaçınmak amacıyla sermayesini ve operasyonlarını yurt dışına taşımak isteyen Çinli firmaları etkileyebilir. Düzenlemeye göre yatırımcılar, "ihracı yasaklanan mal, teknoloji, hizmet ve ilgili verileri; teknik personeli sınır ötesine göndererek, personeli başka ülkelerde (bölgelerde) çalışmak üzere organize ederek, sınır ötesi teknik rehberlik sağlayarak veya sınır ötesi eğitim düzenleyerek" transfer edemeyecek. Kurallar ayrıca Devlet Konseyi'ne, ulusal güvenliği etkileyebilecek yurt dışı yatırımları veya varlık transferlerini güvenlik incelemesinden geçirme, yatırımcılara hisse elden çıkarma ya da yatırımı durdurma talimatı verme ve uyumsuzluk halinde para cezası uygulama yetkisi tanıyor. Düzenlemeler, Pekin'e, kendi ülkeleri Çin yatırımlarını kısıtlayan yabancı kuruluşların Çin ile ticaret yapmasını yasaklama yetkisi de veriyor. Örneğin ABD hükümetinin bir Çinli teknoloji firmasını yaptırım listesine alması halinde Pekin, bir ABD firmasının Çin bağlantılı bir kuruluşu devralma işlemini engelleyerek misilleme yapabilecek. Düzenlemelerde, ulusal güvenlik gerekçesiyle hangi tür anlaşmaların veya varlık transferlerinin yasaklanacağı belirtilmedi.